Hai người cùng mua một mã, cùng giá, cùng ngày. Một người mất 2% tài sản khi mã đó giảm, người kia mất 15%. Khác biệt không nằm ở mã cổ phiếu, mà ở quy mô vị thế: mỗi người đã mua bao nhiêu.
Quy mô vị thế là câu hỏi thường bị bỏ qua, nhưng lại là thứ người đầu tư kiểm soát được hoàn toàn. Giá ngày mai thì nằm ngoài tầm kiểm soát của bất kỳ ai. Số cổ phiếu mình mua hôm nay thì có.
Bắt đầu từ số tiền chấp nhận mất
Thay vì hỏi “mua bao nhiêu thì đủ lời”, hãy hỏi ngược lại: nếu lệnh này sai, mình chấp nhận mất bao nhiêu?
Một cách làm phổ biến là giới hạn mức mất của mỗi lệnh ở một phần nhỏ của tổng tài sản, ví dụ 1%. Khi đã có điểm dừng lỗ đặt từ trước, số cổ phiếu được tính ra như sau:
Số cổ phiếu = (Tổng tài sản × Mức rủi ro mỗi lệnh) ÷ (Giá mua − Giá dừng lỗ)
Một ví dụ bằng số
Giả sử bạn có tổng tài sản 500 triệu đồng và chọn mức rủi ro 1% cho mỗi lệnh.
| Bước | Tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Số tiền chấp nhận mất | 500.000.000 × 1% | 5.000.000 đồng |
| Khoảng cách tới điểm dừng lỗ | 25.000 − 23.000 | 2.000 đồng mỗi cổ phiếu |
| Số cổ phiếu | 5.000.000 ÷ 2.000 | 2.500 cổ phiếu |
| Giá trị lệnh | 2.500 × 25.000 | 62.500.000 đồng, tức 12,5% tài sản |
Nếu giá chạm điểm dừng 23.000 đồng và bạn bán được ở đúng mức đó, khoản mất là khoảng 5 triệu đồng, chưa tính phí và thuế. Nhưng giá có thể mở cửa thấp hẳn dưới điểm dừng, chẳng hạn sau một tin xấu; khi đó lệnh bán khớp ở giá thấp hơn và khoản mất lớn hơn dự tính. Số cổ phiếu tính ra nên làm tròn xuống theo lô giao dịch của sàn.
Để ý điều thú vị: điểm dừng lỗ càng xa, số cổ phiếu càng ít. Một mã biến động mạnh, cần điểm dừng rộng, sẽ tự động được mua với quy mô nhỏ hơn. Mức mất dự tính của mỗi lệnh được giữ ngang nhau, dù cổ phiếu khác nhau.
Hai giới hạn đi kèm
Công thức trên trả lời câu hỏi “nếu sai, mỗi lệnh dự tính mất bao nhiêu”. Nó cần thêm hai giới hạn để không đi quá đà:
- Tỷ trọng tối đa cho một mã. Khi điểm dừng rất gần, công thức có thể cho ra một lệnh quá lớn. Ví dụ đặt thêm giới hạn: không mã nào vượt một phần năm tổng tài sản.
- Tổng rủi ro đang mở. Mười lệnh, mỗi lệnh rủi ro 1%, nghĩa là có thể mất khoảng 10% nếu tất cả cùng sai, chuyện vẫn xảy ra khi cả thị trường cùng giảm. Đặt một trần cho tổng rủi ro của mọi lệnh đang mở.
Vì sao điều này quan trọng
Không quy tắc mua bán nào đúng mãi. Chuỗi thua năm, sáu lệnh liên tiếp có thể xảy ra với cả những phương pháp tốt. Quy mô vị thế quyết định một chuỗi thua như vậy chỉ là một tháng tệ, hay là dấu chấm hết của tài khoản.
Các con số trong bài chỉ để minh họa cách tính. Mức rủi ro hợp với bạn phụ thuộc vào mục tiêu và hoàn cảnh của chính bạn, và là một trong những điều đầu tiên được viết ra trong chương trình 30 ngày đầu.
Bài viết chia sẻ kiến thức chung. Mua bán mã nào là quyết định của bạn, theo quy tắc của bạn.